هفته نامه شماره 256 - تاريخ: 11/17/1388

هدفمند كردن يارانه ها»جعبه سياه« مديران صنعتيی

گروه اقتصاد و صنعت، زهره صا دقی: طرح هدفمند كردن يارانه ها با هدف تبديل منابع اعم از منابع انرژي، پولي و... با حذف يارانه ها به عنوان يك قانون در كشور مورد تصويب واقع شده است؛ اما تصويب نهايي اين قانون علاوه بر ايجاد نگراني در برخي اقشار جامعه، ادامه فعاليت بنگاه هاي توليدي و صنعتي كشور را با ابهاماتي مواجه ساخته است. تاثيرگذاري اين طرح بر بخش هاي توليدي و صنعتي به جرات بيشتر از ساير بخش هاي فعال جامعه خواهد بود چرا كه حذف يارانه هاي بخش توليد و واقعي شدن قيمت حامل هاي انرژي، قيمت تمام شده كالاها و خدمات در بخش صنعت را افزايش داده و با اين روند، كالاهاي توليد داخل از قدرت رقابت پذيري كمتري در مواجهه با كالاهاي وارداتي برخوردار خواهند بود.
ركود كنوني حاكم بر بازار، گردش نقدينگي پايين و بسياري از مشكلات موجود ديگر سبب مي گردد كه آسيب هاي اجرايي طرح هدفمند كردن يارانه ها در بخش صنعت و معدن كه نقش موثري در توسعه صادرات و رشد اقتصادي كشور داشته و به عنوان موتور محرك توسعه كشور است، بيش از آنچه پيش بيني مي شود، نمود كند.
بسياري از كارشناسان اقتصادي معتقدند كه اجراي طرح هدفمند كردن يارانه ها، به طور قطع برخي صنايع انرژي بر را از چرخه توليد خارج نموده و برخي ديگر از بنگاه هاي صنعتي را با تشديد ركود كنوني حاكم، با بحران شديدتري مواجه خواهد ساخت. همچنين با حذف يارانه ها و افزايش سطح عمومي قيمت ها، قدرت خريد در ميان افراد جامعه كاهش مي يابد و به واسطه آن بسياري از كالاهاي توليدي صنعتي كه اكنون با اقبال اندك مردم جامعه مواجه است در شرايط نامطلوب معامله قرار مي گيرند.
حتي كارشناسان بازار در ارزيابي هايي كه نسبت به اجراي طرح هدفمند كردن يارانه ها دارند معتقدند كه وضعيت هدفمند كردن يارانه ها براي صنايع مختلف حكم »جعبه سياه« را دارد زيرا دولتمردان در زمينه جزئيات مباحث اجراي طرح به تصميم نهايي نرسيده اند. يكي از كارشناسان اقتصادي استان بر اين باور است كه مثبت بودن پيامدهاي اقتصادي طرح هدفمند كردن يارانه ها امري بعيد به نظر مي رسد. چرا كه اجراي اين طرح، مستلزم ايجاد پايه و اساس اصولي و مناسب شرايط اقتصادي كنوني جامعه است. امري كه در اين طرح، كمتر به آن پرداخته شده است.
»مهديخاني« خاطرنشان ساخت: اجراي طرح هدفمند كردن يارانه ها در حوزه صنايع نيازمند بسترسازي است چرا كه تاثير اين طرح در صنايع به خصوص صنايع تبديلي كه هنوز جايگاه مشخصي در حوزه خود نيافته اند بسيار ناموفق خواهد بود.
وي تصريح كرد: اجراي طرح مذكور بدون در نظر گرفتن مشكلات كنوني صنايع و شرايط فعلي بازار اقتصادي منجر به حيف و ميل شدن صنايع و سريع شدن حركت آنها به سمت ركود خواهد شد.
وي افزود: همچنين اجراي اين طرح نيازمند حمايت هاي مالي دولت از صنايع است زيرا در صورتي كه دولت هيچگونه كمك و تعرفه اي را براي واحدهاي صنعتي به خصوص شركت هاي توليدي در نظر نگيرد، اين واحدها به دليل ورشكستگي و تعديل نيرو با نرخ بيكاري بالا روبرو مي شوند؛ بنابراين شركت ها براي جبران خسارت، قيمت محصولات را بالا مي برند كه در اينصورت با انبوهي از صنايع ورشكسته مواجه مي شويم زيرا توان رقابت آنها با شركت هاي خارجي به طور كامل از بين مي رود. مديرعامل شركت »اراك تك سوز« نيز در اين خصوص اظهار داشت: موفقيت طرح هدفمند كردن يارانه ها مستلزم بازگشت صنايع مالي حاصل از اجراي آن به چرخه توليد است. »محمدرضا جعفري« گفت: اگر منابع مالي حاصل از طرح هدفمند كردن يارانه ها، وارد چرخه توليد در صنايع شود، اين طرح با موفقيت همراه خواهد بود اما اگر خروجي طرح، ادامه روند ركود فعلي در صنايع باشد نه تنها موفقيتي در پي نخواهد داشت بلكه مشكلات حوزه صنعت افزون تر خواهد شد. نايب رئيس اتاق بازرگاني و صنايع و معادن اراك افزود: در شرايط كنوني در حالي كه صنايع ما از انرژي ارزان استفاده مي كنند، در قيمت تمام شده با مشكلات عديده اي مواجهند و توان رقابت با بازارهاي خارجي را ندارند؛ چرا كه قيمت تمام شده كالاهاي توليدي بسيار بالاست بنابراين چگونه ممكن است با حذف يارانه ها و افزايش قيمت انرژي بتوان رونق اقتصادي را در صنايع احيا كرد؟
وي تصريح كرد: البته عوامل متعددي در قيمت تمام شده كالاها در صنايع استان موثرند كه نرخ سود بانكي و نرخ تورم از جمله آ‌نهاست. به عنوان مثال در كشور ما نرخ سود بانكي 18 درصد است در حالي كه در ساير كشورهاي همجوار اين نرخ با رقم 3 يا 4 درصد مطرح است. وي افزود: همچنين علاوه بر موارد فوق، عواملي مثل تحريم هاي اقتصادي و نيز ميزان بهره وري به واسطه محاسبه ساعات كار صنايع و تعطيلي ها نيز در قيمت تمام شده محصولات موثر است. بنابراين بقاي صنايع با انرژي گران چگونه ممكن است؟ جعفري خاطرنشان ساخت: اگر منابع حاصل از طرح در قالب وام هاي ارزان قيمت و تسهيلات ويژه به صنايع برگردد، نقش مهمي در توسعه رونق اقتصادي صنايع خواهد داشت. در غير اين صورت حذف يارانه هاي انرژي از صنايع به خصوص صنايع پرمصرف و آب بر، آنها را با مشكلات بيشتري مواجه خواهد كرد.
وي ادامه داد: البته طرح تحول اقتصادي و هدفمند كردن يارانه ها ابعاد گوناگوني دارد كه تعادل سازي انرژي يكي از بخش هاي آن است و ساير بخش هاي آن اعم از سيستم گمركي، سيستم بانكي، بهره وري و... هنوز به مرحله مطرح شدن نرسيده است و براي همه صنعتگران مبهم است كه ابعاد ديگر اين طرح چه سرانجامي خواهد داشت.
***
با توجه به اينكه اجراي طرح هدفمندكردن يارانه ها توسط دولت 5 ساله اعلام شده است. از اين رو انتظار صنايع در اين است كه تدابير لازم جهت آسيب شناسي آثار اجرايي شدن اين طرح توسط دستگاه هاي دولتي صورت گيرد.
ايجاد بازار فروش هدف، پرداخت وام هايي با سود كمتر، بهينه سازي ماشين آلات توليد و اجراي طرح توسعه مي تواند از جمله اقداماتي باشد كه اجراي آنها نقش موثري در كاهش آثار منفي طرح به خصوص در سال هاي اوليه اجرا باشد.
چرا كه آنچه صنعتي ها را از اجراي اين طرح نگران كرده، وارد آمدن فشار افزايش بهاي تمام شده مي باشد كه واحدها را به سمت صنايع زيان ده سوق خواهد داد كه البته در اجراي طرح مذكور، بيشترين ضرر متوجه شركت هاي خصوصي خواهد شد.
زيرا وقتي 50 درصد از بهاي تمام شده كالا، صرف تامين مواد اوليه و انرژي مي گردد، آن واحد صنعتي، قدرت بهينه نمودن اوضاع خود را نداشته و رو به ركود غيرقابل برگشت مي رود.